Rumianek – właściwości lecznicze i zastosowanie w naturalnej fitoterapii

Spis treści:

1. Na co pomaga rumianek? Właściwości zdrowotne i działanie koszyczka rumianku
2. Rumianek – fitoskładniki odpowiadające za właściwości lecznicze surowca
3. Jakie jest działanie rumianku na organizm człowieka
4. Jakie jest zastosowanie rumianku w medycynie naturalnej? Ziołowe przetwory z rumianku
5. Jak działa napar z rumianku na układ pokarmowy?
6. Czy warto pić napar z rumianku na stres i napięcie nerwowe?
7. Jakie są pielęgnacyjne właściwości rumianku?
8. Jak przygotować napar z rumianku?
9. Rumianek – przeciwwskazania i bezpieczeństwo stosowania
10. Czy warto pić rumianek każdego dnia?

Poznaj właściwości rumianku! Zawarte w rumianku substancje aktywne odpowiadają za jego liczne właściwości lecznicze.  Rumianek działa przeciwzapalnie, rozkurczowo, łagodząco oraz uspokajająco, a preparaty pozyskiwane z kwiatów, stosowane są zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie.

Rumianek (Matricaria chamomilla L.), znany również jako rumianek lekarski lub rumianek pospolity, to ceniona roślina zielarska. Od wieków znajduje ona szerokie zastosowanie w lecznictwie naturalnym. Rumianek pospolity należy do rodziny astrowatych i rośnie głównie na łąkach, przy drogach oraz na nieużytkach. W zielarstwie wykorzystuje się przede wszystkim koszyczki kwiatowe rumianku. Tworzą je charakterystyczne białe kwiaty języczkowe na obrzeżu oraz drobne żółte kwiaty rurkowe w centralnej części koszyczka. Taki kwiatostan stanowi cenny surowiec zielarski.

Na co pomaga rumianek? Właściwości zdrowotne i działanie koszyczka rumianku

Rumianek wykazuje działanie przeciwzapalne, antybakteryjne i łagodzące. Ze względu na swoje właściwości jest jednym z najczęściej stosowanych ziół w medycynie naturalnej. Rumianek pomaga  szczególnie w problemach dotyczących skóry i błon śluzowych, a także w dolegliwościach układu pokarmowego, kobiecych przypadłościach bólowych oraz nadmiernemu pobudzeniu.

Rumianek działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego oraz brzucha, dlatego bywa najczęściej stosowany przy takich problemach jak:

• wzdęcia i dolegliwości żołądkowo-jelitowych
• bóle brzucha i skurcze jelit
• stany zapalne błony śluzowej gardła i jamy ustnej
• bóle skurczowe w obrębie macicy i bóle menstruacyjne
• napięcia nerwowego i trudności z zasypianiem

oraz

• podrażnienia skóry oraz świąd
• stany zapalne skóry i trądzik

Dzięki temu zwyczajny rumianek do picia, najczęściej w formie herbaty rumiankowej , jest jednym z najbardziej popularnych naturalnych sposobów wspierania zdrowia.

Rumianek – fitoskładniki odpowiadające za właściwości lecznicze surowca

Rumianek swoje właściwości zdrowotne zawdzięcza bogatemu składowi chemicznemu. W koszyczkach rumianku znajdują się liczne substancje aktywne, które odpowiadają za jego działanie biologiczne. Do najważniejszych fitoskładników należą: olejek eteryczny zawierający chamazulen i bisabolol, flawonoidy, w tym apigenina, kumaryny, związki śluzowe oraz witaminy i mikroelementy.

Powyższe substancje zawarte w koszyczku sprawiają, że rumianek wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz rozkurczowe. Szczególne znaczenie mają związki: bisabolol i chamazulen. Odpowiadają one za właściwości przeciwzapalne rumianku oraz jego działanie łagodzące w w problemach zapalnych skóry.

Badania naukowe, w tym  "A systematic review study of therapeutic effects of Matricaria recuitta chamomile (chamomile)"  wskazują, że rumianek posiada realne właściwości terapeutyczne i może wspierać organizm w wielu dolegliwościach.

Jakie jest działanie rumianku na organizm człowieka

Ze względu na swoje właściwości rumianek lekarski znajduje szerokie zastosowanie w lecznictwie. Liczne preparaty z tej rośliny, w tym leki galenowe oraz leki ziołowe stosowane są zarówno w medycynie naturalnej, jak i w kosmetologii.

Działanie rumianku obejmuje przede wszystkim:

• działanie przeciwzapalne w obrębie skóry i śluzówek
• łagodzenie podrażnień skóry i dolegliwości natury zapalnej
• działanie rozkurczowe w obrębie układu pokarmowego, pomaga uśmierzać skurcze i wzdęcia.
• łagodne działanie rozkurczowe w obrębie macicy, pomaga zmniejszać dyskomfort podczas trudnej menstruacji
• działanie uspokajające przy napięciu nerwowym
• przyspieszanie gojenia trudno gojących się ran oraz owrzodzeń

W praktyce oznacza to, że rumianek może wspierać nie tylko trawienie. Może także łagodzić napięcie w obrębie przewodu pokarmowego, działać kojąco na żołądek i jelita oraz wspomagać komfort kobiet zmagających się z bolesną menstruacją. Dodatkowo surowiec pomaga łagodzić objawy infekcji jamy ustnej.

Jakie jest zastosowanie rumianku w medycynie naturalnej? Ziołowe przetwory z rumianku

Zastosowanie rumianku w fitoterapii jest bardzo szerokie. W lecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim koszyczki kwiatowe rumianku, z których przygotowuje się różne przetwory z rumianku. Najczęściej stosowany to: napar z rumianku, olej rumiankowy (olej macerowany) oraz maść rumiankowa, a także sporządzona na bazie alkoholu nalewka rumiankowa. Z kolei powyższe służą do przygotowania: okładu z naparu na skórę, inhalacji z rumianku, kosmetyków i produktów zawierających rumianek.

Popularne są także preparaty farmaceutyczne zawierające czysty wyciąg z rumianku.  Stosowane są w leczeniu zmian zapalnych skóry, jamy ustnej oraz gardła.

Jak działa napar z rumianku na układ pokarmowy?

Jednym z najczęstszych sposobów stosowania rumianku jest picie naparu z rumianku. Rumianek do picia wykorzystywany jest głównie w dolegliwościach układu pokarmowego. Może on pomóc zmniejszyć wzdęcia i uczucie ciężkości po posiłkach oraz łagodzić skurcze jelit, wspierać leczenie dolegliwości żołądkowo-jelitowych i zmniejszać podrażnienia śluzówki przewodu pokarmowego. Herbata rumiankowa działa łagodnie, ale wielokierunkowo. Rozluźnia mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, wspiera naturalną regenerację śluzówki jelit, co jest szczególnie ważne przy podrażnieniach i dyskomforcie trawiennym.

Czy warto pić napar z rumianku na stres i napięcie nerwowe?

Rumianek wykazuje także łagodne działanie uspokajające, relaksujące. Dzięki zawartości takich substancji jak apigenina może wpływać korzystnie na układ nerwowy. Regularne picie rumianku może zmniejszać objawy napięcia nerwowego oraz ułatwiać zasypianie.  Herbatka z rumianku wspiera regenerację organizmu po dużym stresie. 

Jakie są pielęgnacyjne właściwości rumianku?

Ze względu na swoje działanie kojące i łagodzące, preparaty z rumianku stosuje się przy:

• podrażnieniach skóry
• oparzeniach słonecznych
• drobnych ranach i otarciach
• świądzie skóry
• zmianach zapalnych skóry i błon śluzowych

Przygotowaną herbatkę rumiankową można stosować jako okład lub do przemywania skóry. Zwilżone w wywarze płatki higieniczne można przykładać pod oczy i na powieki, co pomaga łagodzić podrażnienia skóry wokół oczu.

Rumianek jest również składnikiem wielu kosmetyków, takich jak żele pod oczy, kremy, maści, olejki, czy toniki przeznaczone do skóry wrażliwej.

Jak przygotować napar z rumianku?

Najbardziej popularną formą stosowania tej rośliny jest napar z rumianku przygotowany z koszyczków kwiatowych.

Aby przygotować napar,  wsyp około 2 g kwiatów rumianku do filiżanki.  Zalej je 150 ml wrzącej wody i przykryj do zaparzenia. Pozostaw na około 10 minut. Tak przygotowaną herbatkę z rumianku można pić 2-3 razy dziennie, najlepiej po posiłkach. Zazwyczaj zaleca się spożywanie 2–3 filiżanek dziennie. Napar można także stosować kilka razy na dobę w formie okładów lub płukanek np. do jamy ustnej.

Rumianek – przeciwwskazania i bezpieczeństwo stosowania

Choć rumianek uznawany jest za bezpieczne zioło, istnieją pewne zastosowanie i przeciwwskazania, o których warto pamiętać.

Przeciwskazania do stosowania rumianku:

• nadwrażliwość lub alergia u osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych
• nadwrażliwość na składniki olejku eterycznego
• ostrożność przy stosowaniu niektórych leków

Dotychczasowe badania nie wykazały szkodliwego działania na płód, jednak kobiety w ciąży powinny stosować rumianek po konsultacji z lekarzem.

Surowiec zielarski, należy przechowywać w miejscu suchym i zacienionym, najlepiej szczelnie zamkniętym np. słoik aby zachować jego właściwości.

Czy warto pić rumianek każdego dnia?

Wiele osób zastanawia się, czy można pić codziennie rumianek. W umiarkowanych ilościach rumianek do picia uznawany jest za bezpieczny i nie wykazuje szkodliwego działania przy okresowym stosowaniu. Regularne picie naparu z rumianku, stosowanie okładów czy preparatów zawierających wyciąg z rumianku może wspierać organizm w wielu codziennych dolegliwościach. Dzięki temu rumianek pozostaje jednym z najważniejszych surowców zielarskich wykorzystywanych w fitoterapii. Susz ziołowy, kosmetyki i wyciągi z Matricaria chamomile L. dostępne są zarówno w sklepach zielarskich jak i aptekach.

 

Bibliografia

1. Miraj S., Alesaeidi S. A systematic review study of therapeutic effects of Matricaria recutita chamomile (chamomile). Electron Physician. 2016;8(9):3024–3031. doi:10.19082/3024.

2. McKay D.L., Blumberg J.B. A review of the bioactivity and potential health benefits of chamomile tea (Matricaria recutita L.). Phytotherapy Research. 2006;20(7):519–530. doi:10.1002/ptr.1900.

3. Srivastava J.K., Shankar E., Gupta S. Chamomile: A herbal medicine of the past with bright future. Molecular Medicine Reports. 2010;3(6):895–901. doi:10.3892/mmr.2010.377.

4. Singh O., Khanam Z., Misra N., Srivastava M.K. Chamomile (Matricaria chamomilla L.): An overview. Pharmacognosy Reviews. 2011;5(9):82–95. doi:10.4103/0973-7847.79103.

5. European Medicines Agency (EMA). Assessment report on Matricaria recutita L., flos. Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC). London: EMA; 2015.

6. McKay D.L., Blumberg J.B. Chamomile tea: A review of the bioactivity and potential health benefits. Phytotherapy Research. 2006;20(7):519–530.

7. Gardiner P. Chamomile (Matricaria recutita, Anthemis nobilis). The Longwood Herbal Task Force and The Center for Holistic Pediatric Education and Research. Boston; 2007.

 

Autor artykułu:

   mgr inż. Beata Widlińska-Wojtasik 

Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie na kierunku Żywienie Człowieka, dietetyk z wieloletnim stażem oraz technik farmaceutyczny.
Opinie i porady autora z zakresu zdrowego odżywiania i fitoterapii:

• N. Tomasiak , M. Świerc „Przez Polskie Góry. Przewodnik Biegacza" wyd. Helion Gliwice, 2016
• https://finanse.wp.pl/szynka-z-puszki-to-skory-i-chemia-6114653062973569a
• https://www.fakt.pl/wydarzenia/polska/szynka-z-puszki-to-skory-i-chemia/8rk