Syrop z pędów sosny – właściwości, zastosowanie. Przepis na domowy syrop z sosny

Spis treści: 

1. Pędy sosny – co to jest?
2. Jakie właściwości ma domowy syrop sosnowy? Naturalne wsparcie gardła i dróg oddechowych
3. Jak zrobić syrop z młodych pędów sosny na kaszel? Przepis z cukrem lub miodem
4. Przepis na syrop z pędów sosny na kaszel
5. Jak stosować syrop z sosny?
6. Kiedy zbierać pędy sosny?
7. Syrop z suszonych pędów sosny? Czy można go przygotować po sezonie?
8. Jak przygotować syrop z suszonych pędów sosny?
9. Jak wykorzystać suszone pędy sosny? Napar, syrop czy nalewka?

 

Syrop z pędów sosny to tradycyjny przetwór roślinny przygotowywany ze świeżych, wiosennych przyrostów sosny oraz cukru lub miodu. Aby zrobić syrop z młodych przyrostów, miesza się je z cukrem i zostawia w ciepłym miejscu do momentu oddania aromatycznego soku przez surowiec. W ten sposób powstaje naturalny preparat o żywicznym zapachu, słodkim smaku i zastosowaniu szczególnie cenionym w sezonie jesienno-zimowym.

Pędy sosny – co to jest?

Pędy sosny to młode przyrosty, które wyrastają z pączka sosny wiosną. Pączek to nierozwinięty zaczątek, a pęd to rozwinięta młoda gałązka/przyrost, który z niego wyrasta. Są dłuższe, bardziej walcowate, zielonkawe albo jasnozielone, miększe, często przypominają małe „świeczki” sosnowe. Z czasem rozwijają się z nich igły. Pędy sosny, znane w zielarstwie także jako Pini turiones, pochodzą najczęściej z sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.). Wiosenne przyrosty są lepkie, żywiczne i bogate w charakterystyczny leśny aromat. Dobry surowiec ma jasnozielony kolor, świeży zapach i może być częściowo pokryty delikatnymi brązowymi łuskami.

W tradycji zielarskiej pędy cenione są jako źródło naturalnych substancji roślinnych. Znajdują się w nich m.in. składniki olejków eterycznych, żywice, związki fenolowe, flawonoidy i kwasy organiczne. To właśnie one odpowiadają za zapach, smak oraz wykorzystanie surowca w preparatach wspomagających gardło i komfort oddychania.

Z pędów sosny przygotowuje się: syrop, napar, macerat, nalewkę, mieszanki ziołowe, aromatyczne dodatki do kąpieli lub inhalacji zapachowych. 

Jakie właściwości ma domowy syrop sosnowy? Naturalne wsparcie gardła i dróg oddechowych

Syrop z młodych pędów sosny jest tradycyjnie stosowany w okresie sezonowych dolegliwości ze strony górnych dróg oddechowych, takich jak kaszel, katar, chrypka czy podrażnienie gardła.  W pędach sosny zawarte są żywice, olejki eteryczne oraz flawonoidy, związki fenolowe, garbniki i witamina C. Posiada charakterystyczną leśną woń, słodko-żywiczny smak i cenną zawartość związków typowych dla sosnowego surowca. Gęsta konsystencja słodkiej mikstury może łagodnie powlekać błony śluzowe, a sosnowy zapach daje przyjemne uczucie odświeżenia. W domowej fitoterapii syrop sosnowy traktuje się jako preparat:

• wspierający komfort górnych dróg oddechowych,
• łagodzący uczucie drapania w gardle
• pomocny przy sezonowych przeziębieniach,
• stosowany  profilaktycznie przez cały rok, zwłaszcza w okresach osłabionej odporności,
• naturalny preparat wzmacniający w okresie osłabienia,

Warto stosować go jako element wspomagania leczenia i codziennej dbałości o zdrowie. Nie jest to zamiennik konsultacji lekarskiej przy nasilonych objawach infekcji i dolegliwościach: uporczywym suchym kaszlu i wysokiej gorączce.

Jak zrobić syrop z młodych pędów sosny na kaszel? Przepis z cukrem lub miodem

Klasyczny przepis na domowy syrop z pędów sosny opiera się na maceracji świeżego surowca z cukrem. Kluczowymi składnikami są dobrej jakości pędy. Potrzebny jest również cukier lub miód oraz odpowiednie naczynie.

Składniki:

• świeże pędy sosny, (proporcje surowca do cukru: 1:1)
• cukier lub miód,
• czysty, wyparzony słoik albo większy słój,
• opcjonalnie kilka kropel soku z cytryny.

Przepis na syrop z pędów sosny na kaszel

1. Zbierz pędy z czystego stanowiska, najlepiej w suchy, słoneczny dzień.

2. Usuń widoczne zanieczyszczenia, fragmenty gałązek i nadmiar brązowych łusek.

3. Delikatnie oczyść pędy na sicie, nie myj ich intensywnie. Mocne płukanie surowca może ograniczać ilość cennych substancji żywicznych.

4. Pokrój surowiec na mniejsze kawałki lub lekko rozgnieć.

5. Układaj w słoiku naprzemiennie warstwy pędów i cukru lub miodu.

6. Każdą warstwę delikatnie ugnieć.

7. Nie zakręcaj słoja bardzo szczelnie, możesz przykryć go gazą.

8. Naczynie odstaw w ciemne, ciepłe miejsce na 1–3 tygodnie. Od czasu do czasu przemieszaj łyżką zawartość słoja, a następnie ugnieć.

9. Gdy pojawi się sok, przecedź całość przez gazę lub drobne sitko.

10. Gotowy syrop przelej do butelki i przechowuj w lodówce albo w zacienionym, chłodnym miejscu. Możesz dodać kilka kropli soku z cytryny, dla przełamania smaku.

Taki preparat ma wyraźny zapach lasu, żywiczny smak i naturalną słodycz. Można przyjmować go bezpośrednio po łyżeczce lub dodawać do letnich napojów. Nie warto zalewać go wrzątkiem, ani podgrzewać, ponieważ wysoka temperatura może osłabiać jakość części olejków eterycznych.

Jak stosować syrop z sosny?

W tradycyjnej praktyce domowej najczęściej stosuje się  1 łyżeczkę syropu, 2–3 razy dziennie, zależnie od potrzeb i indywidualnej tolerancji. Można przyjmować go bezpośrednio albo dodać do letniej herbaty. 

Warto zażywać go z umiarem, ze względu na dużą zawartość cukru. W przypadku dzieci, osób przewlekle chorych, kobiet w ciąży, kobiet karmiących oraz pacjentów przyjmujących leki warto skonsultować stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.

Ciekawostką jest fakt, że w aptekach dostępny jest również syrop z sosny o nazwie Pini. Jest to jednak inny, niż nasz domowy syrop. Zawiera on dodatek fosforanu kodeiny o działaniu przeciwkaszlowym. To farmaceutyczna substancja silnie działająca i dlatego preparat wymaga ścisłego nadzoru lekarza. 

Kiedy zbierać pędy sosny?

Najlepszy czas na zbiór przypada wiosną, zwykle od kwietnia do czerwca. Termin zależy od pogody, regionu i stanowiska. Najlepszy surowiec jest jasnozielony, soczysty, lepki od żywicy i jeszcze nierozwinięty w długą gałązkę z igłami.

Pamiętaj aby Twój zbiór był odpowiedzialny. Nie należy obrywać wszystkich przyrostów z jednego drzewa, bo osłabia to sosnę i ogranicza jej dalszy wzrost. Nie usuwa się też wierzchołka młodej sosny, ponieważ to główny pęd wzrostu, a jego uszkodzenie może trwale zdeformować drzewo. Lepiej zebrać niewielką ilość z kilku roślin, wybierając boczne pędy. Warto też pamiętać, że pęd, pączek, igła i szyszka to różne części rośliny. Do klasycznego syropu wykorzystuje się wiosenne przyrosty.

 

Syrop z suszonych pędów sosny? Czy można go przygotować po sezonie?

Tak, z suszonego surowca również można zrobić syrop. Jednak przygotowanie oraz efekt finalny nieco się różnią. Susz wymaga wcześniejszej ekstrakcji, ponieważ nie puszcza soku tak jak świeża roślina. Najpierw wykonuje się napar lub krótki odwar, a dopiero później łączy go z cukrem lub miodem. Taka suszona forma sosny sprawdza się gdy nie zdążyliśmy zebrać młodych przyrostów na wiosnę.

Jak przygotować syrop z suszonych pędów sosny?

Składniki:

• 40 g suszonych pędów sosny
• 300 ml wody
• po przecedzeniu: cukier 1:1 względem ilości wyciągu, np. 200 ml wyciągu + 200 g cukru

Susz należy zalać gorącą wodą, przykryć i odstawić na 30–60 minut. Przykrycie jest ważne, ponieważ pomaga ograniczać ulatnianie aromatu, pod wpływem wysokiej temperatury. Następnie płyn przecedza się i łączy z cukrem albo miodem. Ilość cukru uzależniona jest od ilości wyciągu ziołowego.

Syrop z suszu ma zwykle mniej świeży, a bardziej żywiczny profil. To praktyczne rozwiązanie poza sezonem zbiorów i dobry sposób, by stosować profilaktycznie sosnowy surowiec przez cały rok. Sprawdza się jako dodatek do herbaty, herbatek ziołowych albo sezonowy preparat w rodzinnej kuchni zielarskiej.

Jak wykorzystać suszone pędy sosny? Napar, syrop czy nalewka?

Suszone pędy są wygodne w przechowywaniu i łatwe do zastosowania. Powinny być trzymane w suchym, zacienionym miejscu, najlepiej w szczelnie zamkniętym słoiku. Dobrze przygotowany susz zachowuje charakterystyczny zapach i może być bazą do kilku prostych preparatów. Można wykorzystać go do przygotowania naparu do picia, wyciągu wodnego jako bazy do syropu, nalewki, mieszanek ziołowych, dodatku do kąpieli, aromatycznych parówek, maceratu. Napar można pić samodzielnie lub łączyć z ziołami takimi jak ziele tymianku, kwiat lipy, korzeń prawoślazu czy kwiat dziewanny.

Mogą mieć także prozdrowotne zastosowanie jako element sezonowej profilaktyki, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Przetwory z pędów sosny, takie jak napar czy syrop, według tradycji stosuje się dla wsparcia naturalnej odporności oraz komfortu górnych dróg oddechowych w czasie kaszlu i osłabienia. W dawnych opisach zielarskich wskazywano również, że preparaty z sosny pobudzają apetyt i działają uspokajająco. Nie należy jednak przypisywać im pewnego silnego działania przeciwzapalnego.

 

Bibliografia:

1. Piechowiak, T., Matłok, N., & Balawejder, M. (2023). Extraction of phytochemicals from young shoots of Pinus sylvestris L. and analysis of their selected biological properties. LWT, 188, 115404. DOI: 10.1016/j.lwt.2023.115404.
2. Dziedzinski, M., Kobus-Cisowska, J., Szymanowska, D., Stuper-Szablewska, K., & Baranowska, M. (2020). Identification of Polyphenols from Coniferous Shoots as Natural Antioxidants and Antimicrobial Compounds. Molecules, 25(15), 3527. DOI: 10.3390/molecules25153527.
3. Ustun, O., Sezik, E., Kurkcuoglu, M., & Baser, K. H. C. (2006). Study of the essential oil composition of Pinus sylvestris from Turkey. Chemistry of Natural Compounds, 42, 26–31. DOI: 10.1007/s10600-006-0029-2.
4. Allenspach, M., Valder, C., Flamm, D., & Steuer, C. (2021). Authenticity control of pine sylvestris essential oil by chiral gas chromatographic analysis of α-pinene. Scientific Reports, 11, 16923. DOI: 10.1038/s41598-021-96356-x.
5. Blumenthal, M., Goldberg, A., & Brinckmann, J. (Eds.). (2000). Herbal Medicine: Expanded Commission E Monographs. Newton, MA: Integrative Medicine Communications / American Botanical Council. Hasło: Pine Sprouts / Pini turiones.
6. Hasco-Lek. (2023). Sirupus Tussipini D, syrop — ulotka dla pacjenta. Wrocław: Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej Hasco-Lek S.A.

 

Autor:

   mgr inż. Beata Widlińska-Wojtasik 

Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie na kierunku Żywienie Człowieka, dietetyk z wieloletnim stażem oraz technik farmaceutyczny 
Opinie i porady autora z zakresu zdrowego odżywiania i fitoterapii:

• N. Tomasiak , M. Świerc „Przez Polskie Góry. Przewodnik Biegacza" wyd. Helion Gliwice, 2016
• https://finanse.wp.pl/szynka-z-puszki-to-skory-i-chemia-6114653062973569a
• https://www.fakt.pl/wydarzenia/polska/szynka-z-puszki-to-skory-i-chemia/8rkpgbl
• Dietetyk w ogólnoeuropejskim projekcie Preventomics: https://preventomics.eu/