ZIOŁA NA SERCE I UKŁAD KRWIONOŚNY - SUROWCE ZIELARSKIE POMAGAJĄCE W NADCIŚNIENIU, NA WZMOCNIENIE SERCA, ARYTMIĘ I TĘTNO

Zioła na serce znane i stosowane są od setek lat. Pierwsze konkretne doniesienia o stosowaniu leków roślinnych na układ sercowo-naczyniowy pochodzą ze starożytnej Grecji, gdzie to Hippokrates stosował miętę na ból serca. Dziś najbardziej popularne zioła na serce to głóg, miłorząb, serdecznik i aronia.

Znana dziś na całym świecie tradycyjna medycyna chińska, od tysięcy lat również wykorzystywała zioła do leczenia schorzeń serca i układu naczyniowego. Były to żeń-szeń, rdest i głóg. Farmakopea polska podaje kilka gatunków ziół przeznaczonych do leczenia schorzeń serca i układu krwionośnego. Są to m.in: głóg, liść miłorzębu japońskiego, naparstnica purpurowa, konwalia majowa czy kwiaty kasztanowca. Surowce te mają ścisłe wytyczne w jakiej ilości, postaci i kiedy można je zastosować. Dodatkowo tradycyjne ziołolecznictwo podaje mnóstwo innych gatunków ziół, które dbają o prawidłową pracę układu krążenia pośrednio jak i bezpośrednio. Warto przyjrzeć się niektórym z nich.

Zioła na wzmocnienie serca i niewydolność czyli konwalia majowa i naparstnica purpurowa

Kiedyś powszechnie stosowana grupa ziół, dziś coraz rzadziej stosowana, zastępowana farmaceutykami to zioła zawierające glikozydy nasercowe. Są to substancje czynne występujące m.in. w roślinach takich jak konwalia majowa, naparstnica purpurowa, miłek wiosenny czy cebula morska. Związki te wykazują silne działanie na aktywność serca tzn. zwiększają siłę skurczów serca jednocześnie obniżają częstość akcji mięśnia sercowego. Glikozydy nasercowe mają zastosowanie w niewydolności serca oraz by kontrolować rytm serca. Glikozydy z konwalii majowej łagodzą kołatanie serca. Ze względu na silne działanie glikozydów nasercowych i możliwość niekontrolowanego przedawkowania, nie stosuje się tych ziół jako surowców zielarskich do zastosowania domowego. Niektóre z glikozydów mogą kumulować się w organizmie i wywoływać poważne skutki uboczne, dlatego stosowanie suszu ziołowego zastąpiono ekstraktami i tabletkami o ściśle kontrolowanej dawce glikozydu.

Nalewka z ziela konwalii jest składnikiem kropli nasercowych, a digoksyna z naparstnicy występuje m.in jako lek na receptę w tabletkach w ścisłym dawkowaniu.

Przeciwskazaniem do stosowania glikozydów nasercowych jest niskie ciśnienie krwi i zaburzenia rytmu serca. Istnieje możliwość łatwego przedawkowania glikozydów nasercowych, dlatego też powinny być one stosowane pod kontrolą i w konsultacji z lekarzem. 

Serdecznik pospolity dla zdrowia układu krwionośnego i arytmii serca

Serdecznik jak sama nazwa wskazuje, to roślina szczególnie bliska sercu, o szerokiej tradycji w zielarstwie. Ziele serdecznika zawiera substancje czynne takie jak m.in alkaloidy, flawonoidy, irydoidy,  które to odpowiedzialne są za jego właściwości lecznicze. Serdecznik wykazuje działanie regulujące rytm pracy mięśnia sercowego. łagodnie uspokaja, działa tonizująco na pracę serca. Dodatkowo związki zawarte w tej roślinie wpływają na rozszerzenie naczyń krwionośnych, co może wpływać na delikatne obniżenie ciśnienia. Serdecznik poza sercowymi problemami działa uspokajająco, stosowany jest w stanach lękowych i nerwicy serca. 

Przeciwskazaniem do stosowania serdecznika jest niskie ciśnienie krwi oraz stosowanie leków na serce.

Ziele serdecznika dostępny jest w postaci suszu ziołowego, z którego należy przygotować napar.

Głóg na mięsień sercowy, obniżenie ciśnienia i poprawę krążenia

Głóg jest jednym z najważniejszych ziół w polskim ziołolecznictwie. Jego właściwości poparte są nie tylko wieloletnią tradycją stosowania go, ale i wieloma badaniami. Jest to krzew lub drzewo z którego pozyskuje się różne surowce zielarskie. Są nimi kwiaty, owoce i liście. Wszystkie te elementy morfotyczne głogu wykazują działanie korzystne dla funkcjonowania układu krążenia. Substancjami bioaktywnymi w głogu są m.in. procyjanidyny, saponiny kwasy fenolowe i flawonoidy oraz kwasy organiczne. Liście i kwiaty głogu wykazują działanie rozkurczowe na naczynia krwionośne, co może wpływać korzystnie na ciśnienie tętnicze krwi. Dodatkowo wzmacniają mięsień serca oraz wpływają na regulowanie rytmu serca. Liście i kwiatostany głogu mogą także wspomagać krążenie wieńcowe. Dojrzale owoce głogu wykazują właściwości  jak kwiaty i liście, dodatkowo działają przeciwzapalnie, lekko moczopędnie i zawierają witaminę C, która jest ważnym przeciwutleniaczem w zapobieganiu powstawania blaszki miażdżycowej w żyłach i rozwoju miażdżycy. Głóg ma właściwości antyoksydacyjne.

Głóg stosowany jest głównie w niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu serca i by wesprzeć ogólne zdrowie serca.

Głóg dostępny jest w postaci suszu ziołowego do sporządzenia naparu, ale także w postaci nalewek, tabletek czy kapsułek jako suplement diety lub preparaty wzmacniające serce. Jest częstym składnikiem herbatek na serce lub herbatki dla seniorów.

Przeciwskazaniami do stosowania głogu są przyjmowane leki na serce, dlatego przed zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem. 

Zioła na serce: pośrednio wspierające układ krążenia i łagodzące nadciśnienie

Zioła wspomagające pracę serca to nie tylko głóg i rośliny zawierające glikozydy nasercowe, Rośliny takie jak miłorząb japoński, żeń-szeń właściwy i syberyjski, czosnek a także owoce aronii i czarnej porzeczki wykazują pośredni wpływ na serce.

Miłorząb japoński

Miłorząb japoński poprawia krążenie w mózgu wspomagając tym samym pamięć i koncentrację, może łagodzić zawroty głowy, wynikające z niedotlenienia. Zwiększa ukrwienie serca poprzez rozszerzenie naczyń wieńcowych serca oraz wpływa na lepsze krążenie w kończynach. Gingo biloba ma właściwości antyoksydacyjne, co jest bardzo istotne w prewencji miażdżycy.

Przeciwskazaniem do stosowania liści miłorzębu japońskiego są leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe oraz z niektóre leki antydepresyjne.

Czosnek

Niektóre zioła bliskie sercu mamy we własnej kuchni. Z pewnością należy do nich czosnek, znany jako aromatyczna przyprawa. Ma też swój udział w zachowaniu zdrowego serca. Przede wszystkim wpływa korzystnie na poziom cholesterolu we krwi oraz obniża ciśnienie krwi. Czosnek można spożywać na co dzień wraz z posiłkami. 

Żeń-szeń

Żeń-szeń reguluje ciśnienie krwi oraz poprawia krążenie krwi poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych. Ginsenozydy zawarte w korzeniu żeń-szenia wykazują działanie antyoksydacyjne, co pomaga chronić naczynia krwionośne przed uszkodzeniami i tworzeniu się blaszki miażdżycowej. Poprawiają także funkcjonowanie serca i zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób serca i niewydolności krążenia. 

Aronia i czarna porzeczka

Owoce aronii i czarnej porzeczki zawierają mnóstwo składników bioaktywnych. Są nimi antocyjany, flawonoidy, kwasy fenolowe, witamina C, a także w przypadku porzeczki kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6. Substancje te prawdziwe bomby antyoksydacyjne. Zabezpieczają naczynia krwionośne przed powstawaniem blaszki miażdżycowej, zachowują elastyczność ścianek naczyń krwionośnych, wpływają na obniżenie ciśnienia krwi, ochraniają układ krwionośny przed stanami zapalnymi, mogą pomóc zachować prawidłowe parametry profilu lipidowego krwi czyli cholesterolu LDL, HDL i trójglicerydów. Te dwa ciemne owoce wykazują niesamowite właściwości zdrowotne na cały organizm. Warto korzystać z nich w sezonie letnim. Poza sezonem świetnie sprawdzają się przetwory z owoców aronii oraz mrożone owoce porzeczki czarnej.

Przeciwskazaniem do spożywania tych owoców są alergie. Należy zachować ostrożność, przy przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych. 

Istnieje mnóstwo innych ziół, które wykazują pozytywny wpływ na zdrowie serca i układu krążenia. Niektóre z nich mają działanie bezpośrednie, jak te wymienione w tekście, a niektóre pośrednie. Te pośrednie są szczególnie ważne w celu zachowania profilaktyki chorób układu krążenia. Są to często warzywa, owoce, zioła przyprawowe, a także oliwa z oliwek czy olej lniany i olej z nasiona wiesiołka. Im bardziej urozmaicona będzie nasza codzienna dieta, tym uboższa będzie domowa apteczka.

 

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat ziół wspomagających serce, zapraszamy do artykułu: GŁÓG – REMEDIUM NA SERCOWE SPRAWY

Poznaj także ZIOŁA MOCZOPĘDNE - WŁAŚCIWOŚCI I PRZECIWSKAZANIA

 

Bibliografia:

Chevallier, A. (2016). "Encyclopedia of Herbal Medicine: 550 Herbs and Remedies for Common Ailments." DK Publishing. – Detailed descriptions of various medicinal plants, including their uses and effects.

Newall, C. A., Anderson, L. A., & Phillipson, J. D. (1996). "Herbal Medicines: A Guide for Health-Care Professionals." Pharmaceutical Press. – Guide for healthcare professionals on the use of herbal medicines.

"The Merck Manual of Diagnosis and Therapy" by Merck Research Laboratories – Provides information on the medical uses and effects of Convallaria majalis.

"Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals: A Handbook for Practice on a Scientific Basis" by Max Wichtl – In-depth information on the pharmacological properties of Crataegus spp.

"Medical Herbalism: The Science and Practice of Herbal Medicine" by David Hoffmann – Detailed descriptions of the use of Leonurus cardiaca in traditional and modern herbal medicine.

"The Complete German Commission E Monographs: Therapeutic Guide to Herbal Medicines" by Mark Blumenthal – Official monographs on the use of Digitalis spp. and their derivatives.

"Ginkgo biloba: A Global Treasure: From Biology to Medicine" by Teris A. van Beek – Comprehensive overview of the biology and medicinal uses of Ginkgo biloba.

"Ginseng: The Divine Root" by David A. Taylor – Explores the history, cultivation, and medicinal uses of ginseng.

Skoczyńska, A., Jêdrychowska, I., Turczyn, B., & Gajda, M. (2007). Effect of chokeberry juice supplementation on blood pressure, serum lipids, and markers of inflammation in patients with metabolic syndrome. European Journal of Nutrition, 46(4), 203-210.

Chrubasik, C., Li, G., & Chrubasik, S. (2010). The clinical effectiveness of chokeberry: a systematic review. Phytotherapy Research, 24(8), 1107-1114.

 

Autor artykułu:

   mgr inż. Beata Widlińska-Wojtasik 

Absolwentka Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie na kierunku Żywienie Człowieka, dietetyk z wieloletnim stażem oraz technik farmaceutyczny 
Opinie i porady autora z zakresu zdrowego odżywiania i fitoterapii:

• Tomasiak, M. Świerc „Przez Polskie Góry. Przewodnik Biegacza" wyd. Helion Gliwice, 2016
• https://finanse.wp.pl/szynka-z-puszki-to-skory-i-chemia-6114653062973569a
• https://www.fakt.pl/wydarzenia/polska/szynka-z-puszki-to-skory-i-chemia/8rkpgbl
• Dietetyk w ogólnoeuropejskim projekcie Preventomics: https://preventomics.eu/